Regulamin - Loguj/Wyloguj

Historia chińskich sztuk walki – 3

1 grudnia, 2009 autor dacheng

Epoki Wiosen i Jesieni (VIII-V w. p.n.e.) oraz Walczących Królestw (V-III w. p.n.e.), to klasyczna era chińskiej kultury, okres gdy kształtowały się główne nurty myślowe Chin, z konfucjanizmem i taoizmem na czele. Wbrew pozorom nie był to okres pokoju, ale nieustannych walk i zmian. Taka właśnie sytuacja sprzyjała wykształceniu się i dynamicznemu rozwojowi wielu współzawodniczących szkół myśli. Szybko rozwijała się także sztuka wojenna i technologia produkcji broni.

W początkowym okresie Wiosen i Jesieni miecze wykonywano z brązu, natomiast żelazo, którego technologia produkcji nie była wtedy jeszcze dostatecznie zaawansowana, wykorzystywano raczej do produkcji narzędzi. W produkcji broni żelazo zaczęto szerzej stosować dopiero w końcowym okresie Wiosen i Jesieni.

Żelazne miecze mogły być znacznie dłuższe od mieczy z brązu. W epoce Walczących królestw typowa długość miecza to około 1 m. Zdarzały się jednak miecze oburęczne o długości nawet 1,4 m. Była to era wielkiego rozwoju płatnerstwa. Po dziś dzień powtarza się nazwy sławnych mieczy wykutych w tamtych czasach.

Wóz bojowy - Wiosny i Jesienie
Rekonstrukcja wozu bojowego – Wiosny i Jesienie

Podczas gdy wcześniej wojny prowadzono głównie przy pomocy wozów bojowych, teraz, gdy terytorium „państw środka” poszerzało się na południe, tam gdzie mniej było równin, a więcej gór i rzek, coraz większe znaczenie miała też piechota i oddziały przemieszczające się przy pomocy łodzi. Później rozwinęła się także jazda. Główną bronią żołnierzy stał się miecz, który wcześniej miał zastosowanie raczej w obronie własnej, a nie na polu bitwy.

Miecz i posługiwanie się mieczem były wysoko cenione. Sztukę tę uważano już wtedy za coś więcej niż tylko umiejętność walki przy pomocy miecza. Wiązano ją z doskonaleniem charakteru, mówiono o harmonii z dao (tao). Posiadanie doskonałego miecza było powodem do dumy. Arystokraci zwykle nosili przy sobie miecz. W państwie Qin, które później dało początek pierwszemu cesarstwu, urzędnikom wydano wręcz nakaz noszenia miecza.

Szczególną wagę przywiązywano w tych czasach do umiejętności łuczniczych. W związku z rozwojem konnicy nastąpiło zapożyczenie wzoru ubioru od ludów koczowniczych z północy, co ułatwiło strzelanie z łuku podczas jazdy. Znaczący dla rozwoju sztuki wojennej był też wynalazek kuszy.

Ponieważ ciągle toczyły się wojny, władcom poszczególnych państw zależało, by wśród ich poddanych było jak najwięcej ludzi wprawnych w walce. Ludność cywilną zachęcano do ćwiczeń w walce i nagradzano tych, którzy się wyróżniali. Wcześniej w sztuce wojennej kształcono synów szlachty. Teraz wojownicy często wywodzili się z prostego ludu.

Stopniowo wykształciła się warstwa wojowników xia – ludzi, którzy na życie zarabiali dzięki znajomości sztuki wojennej, nie będąc przy tym żołnierzami. Zapoczątkowany został rozwój tak zwanych ludowych sztuk walki. Wystąpił wyraźny podział na metody mające zastosowanie na polu bitwy oraz wykorzystywane w indywidualnych pojedynkach.

W armii istotne było przygotowanie do walki w określonym szyku, przy stosunkowo ograniczonym repertuarze technicznym. Zadaniem żołnierza było walczyć, utrzymując ścisły szyk, kosztem poświęcenia życia. Sztuka walki indywidualnej pociągała za sobą natomiast znacznie większe zróżnicowanie techniczne i taktyczne. Tutaj celem była obrona własnego życia. Oczywiste więc było bardziej różnorodne poruszanie się, momenty wyczekiwania, zwody, uniki, wycofania, co nie było dopuszczalne z punktu widzenia walki w szyku na polu bitwy. Na polu bitwy ceniono siłę. Do armii starano się rekrutować przede wszystkim ludzi młodych, zdrowych, silnych. W ludowych sztukach walki chodziło natomiast o to, żeby każdy, także stary i stosunkowo słaby, miał szansę bronić się i walczyć. Musiało więc nastąpić wykształcenie odrębnych metod treningowych, broni i form nauczania. Tak zaczęło kształtować się to, co dziś znamy jako kung-fu lub wushu. Poza metodami posługiwania się bronią, ćwiczono także walkę wręcz, zwaną bo lub xiangbo.

Wśród wojowników xia było wielu wędrownych nauczycieli, czy ludzi, którzy wynajmowali się do wykonania określonych zadań, na przykład ochrony. W epoce ciągłych wojen, intryg i zmieniających się sojuszy wielu było też szpiegów i zamachowców.

Widzimy, że rozpoczął się proces różnicowania form walki. Z jednej strony były metody bitewne, z drugiej indywidualna sztuka walki. Oprócz funkcji praktycznego wykorzystania na wojnie, czy w indywidualnej obronie, zauważyć można, że znaczenie miała także funkcja rozrywkowa.

Zapasy jueli były ważną formą treningu żołnierzy, traktowaną jako podstawa przygotowania do nauki posługiwania się bronią. Równocześnie były one swoistą formą współzawodnictwa i rozrywki. W epoce Walczących Królestw dostojnicy zabawiali się oglądaniem pojedynków. Dla ich przyjemności odbywały się też pojedynki na miecze. Wykształciła się kategoria zawodowych szermierzy, występujących w takich pojedynkach, które często kończyły się poważnymi obrażeniami i wypadkami śmiertelnymi. Zjawisko to krytykował m.in. taoistyczny filozof Zhuang-zi.

Do nauki sztuk wojennych przywiązywano wagę także w kręgach uczonych i filozofów. Konfucjaniści kładli nacisk m.in. na naukę strzelania z łuku i powożenia wozami bojowymi. Zapisy mówią, że uczeń Konfucjusza Zi Lu był biegły w posługiwaniu się mieczem. Konfucjuszowi przypisuje się sformułowanie, że uczony powinien posiadać umiejętności wojenne, a wojownik wiedzę cywilną. Podkreślanie znaczenia etyki – wude (cnoty wojownika) w wushu, to dziedzictwo konfucjanizmu.

Kusza - Walczące królestwa
Rekonstrukcja kuszy – Walczące Królestwa


Znajomość sztuki wojennej powszechna była wśród zwolenników filozofa Mo-zi. Wywodzili się oni z kręgów żołnierzy, potępiali wojny zaborcze, ale zalecali przygotowania do wojny obronnej. Postulatem ich filozofii była powszechna miłość. Szkołę tę, która nie przetrwała poza epokę klasyczną, nazywa się szkołą altruistów.

Na późniejszy rozwój chińskich sztuk walki ogromny wpływ miały koncepcje taoistyczne. Brak jest jednak relacji o bezpośrednim związku pierwszych taoistów ze sztukami walki. Fragmenty dotyczące teorii posługiwania się mieczem znaleźć można w dziele Zhuang-zi, jednak miało to miejsce przy okazji krytyki zjawisk, takich jak traktowanie pojedynków na ostre miecze jako rozrywki.

W teorii sztuk walki posługiwano się już wówczas koncepcją komplementarnej jedności yin i yang. Dziś potocznie koncepcję tą uważa się za taoistyczną. Faktycznie jednak nie została ona sformułowana przez taoistów, lecz przez odrębną szkołę filozoficzną, nazywaną właśnie szkołą yin i yang (yinyangjia). Także słynna koncepcja pięciu przemian – wuxing, oryginalnie była produktem tej szkoły. Utraciła ona później swą odrębność, a jej koncepcje stały się podstawowe dla całej myśli chińskiej.

Z końcowego okresu epoki Wiosen i Jesieni pochodzi słynna „Sztuka wojenna” Sun-zi. Traktuje ona o sztuce prowadzenia wojny, ale koncepcje tam zawarte wpłynęły także na rozwój indywidualnej sztuki walki (a dziś stosowane są jeszcze szerzej, np. w biznesie).

Andrzej Kalisz

Tagi: , , ,

Komentarze wyczone.

Patrnerska strona

Serwis informacyjny MMA najpopularniejszy w Polsce

Trening i motywacja kochamsilownie.pl