Regulamin - Loguj/Wyloguj

Historia chińskich sztuk walki – 2

25 listopada, 2009 autor dacheng

Tradycyjna historiografia chińska mówi o postaciach władców-bóstw, którym przypisuje się stworzenie cywilizacji: Fuxi, Shennong (Boski Rolnik), Huangdi (Żółty Cesarz), Shaohao, Zhuanxu. Następnie panować mieli wielcy władcy-ludzie: Yao i Shun. Potem rozpocząć się miało panowanie dynastii Xia (2205-1766 p.n.e.). Do dziś nie jest ona jednak uważana za historyczną, ponieważ nie zachowały się tak wczesne źródła pisane, a informacje na ten temat pochodzą z zapisków o ponad tysiąclecie późniejszych.

O historii (w odróżnieniu od prehistorii) można mówić dopiero od epoki określanej Shang lub Shang-Yin (1766-1123 p.n.e.). Wiedzę o niej opieramy na łącznej analizie klasycznych źródeł chińskich traktujących o historii (pochodzących jak wspomniano z późniejszych czasów, więc nie można ich uznać za właściwe źródła historyczne danej ery), wykopalisk i najwcześniejszych zapisków, pochodzących właśnie z tej epoki.

Shang-Yin, to początki epoki brązu. Wiele zapisów, które przetrwały z tamtych czasów to właśnie napisy na naczyniach z brązu. Bardzo często naczynia takie powstawały dla upamiętnienia jakiegoś wydarzenia i zawierały inskrypcje tego wydarzenia dotyczące. Można je zatem traktować jako dokumenty epoki. Ponieważ jednak od dawna w Chinach rozwinęło się kolekcjonerstwo takich przedmiotów, popularne stało się też fałszerstwo, przez co ocena autentyczności bywa czasem utrudniona.

Bardzo ważnym źródłem są inskrypcje na kościach wróżebnych (np. kość łopatkowa jelenia, skorupa żółwia, czaszki zwierząt, a czasem i ludzi). Na kościach tych ryto pytania (dostarczają one istotnej wiedzy o zwyczajach, a także wydarzeniach historycznych), a następnie przyżegano, odczytując odpowiedź z układu pęknięć.

System pisma z tego okresu uważa się za dość rozwinięty, musiał już on mieć za sobą pewną historię rozwoju. Stąd wniosek, że teoretycznie możliwe jest odkrycie zabytków pisma wcześniejszych, i przesunięcie pisanej historii Chin w nieco dalszą przeszłość.

Od roku 1122 p.n.e. datuje się dynastia Zhou. Wiemy, że jej władcy przybyli z terenów położonych nieco bardziej na zachód niż obszary Shang-Yin. Mówi się o zwycięstwie kultury prosa, uprawianego przez przodków Zhou na wyżynie lessowej, nad kulturą ryżu, uprawianego na nadmorskich nizinach przez Shang. Ciekawostką jest, że tak samo jak nazwę dynastii Shang, zapisuje się w języku chińskim także słowo oznaczające kupca. Niektórzy sądzą, iż wynika to stąd, że elita Shang po pokonaniu przez Zhou zajęła się właśnie kupiectwem.

Tutaj zajmiemy się tylko pierwszą częścią epoki Zhou, ponieważ wydaje się, że wiele ją jeszcze łączy z epoką Shang, a nie ma na jej temat tak wielu źródeł, jak w przypadku późniejszych okresów tej epoki. Okresy Wiosen i Jesieni oraz Walczących Królestw potraktujemy osobno także dlatego, że uważa się je za wyjątkowo ważną, klasyczną epokę kultury Chin.

Stojak z bronią - Shang

Stojak z bronią - Shang

Obszar, gdzie kształtowała się kultura Chin, to w dużej mierze płaskie równiny. Sprzyjało to wykształceniu się specyficznej formy prowadzenia wojen, z wykorzystaniem wozów bojowych. Było to charakterystyczne w epokach Shang i Zhou. Zwykle obsługę wozu stanowiło trzech wojowników. Dowódcą był łucznik. Drugi wojownik wkraczał do akcji, gdy wozy zbliżały się i zahaczały się o siebie – posługiwał się on bronią drzewcową, najczęściej mao lub ge. Trzeci zajmował się powożeniem.

Mao to broń zbliżona do dzisiejszej włóczni qiang. Służyła przede wszystkim do kłucia. Ge służyło do zahaczania i cięcia oraz do kłucia poprzez poprzeczny ruch drzewca (tzw. dziobanie – zhuo). Ji, to połączenie mao i ge. Do broni związanej ze sposobem walki przy użyciu wozów bojowych zalicza się też shu, jednak nie ma zgodności co do jej funkcji. Do długiej broni drzewcowej zaliczane są też topory fu i yue.

Broń ji - Shang

Broń ji - Shang

W epoce Shang w użyciu były już miecze jian. Ze względu na użycie miękkiego brązu były one krótkie (20-40 cm) i faktycznie przypominały dłuższe sztylety. Istniały też szable dao, o podobnej długości.

Topór Yue - Shang

Topór Yue - Shang

Istotną częścią uzbrojenia były tarcze dun, które miały różne kształty i rozmiary, zależne prawdopodobnie od tego, czy używali ich piechurzy, czy też wykorzystywane były przez załogi wozów bojowych.

Chociaż w epoce Shang istniały już groty strzał wykonane z brązu, to ponieważ był to materiał stosunkowo drogi, a wystrzelone strzały trudno było odzyskać, najczęściej wykorzystywano groty z kamienia lub z kości.

W epoce Zhou łucznictwo było nie tylko elementem wyszkolenia wojskowego, ale także formą rytuału, bardziej lub mnie rozbudowanego, w zależności od rangi organizatora i uczestników.

Tarcze łucznicze - Zhou

Tarcze łucznicze - Zhou

Walka wręcz była wykorzystywana od najdawniejszych czasów, zwykle wówczas, gdy utracono broń, lub nie było jej właśnie pod ręką. Teksty z epoki klasycznej odwołujące się do wcześniejszych czasów mówią, że walka wręcz, określana jako jueli była elementem wyszkolenia i promocji żołnierzy. Wspomina się też o polowaniu bez uzbrojenia na zwierzęta. Stosunkowo wiarygodnym dziełem jest Shijing – Księga Pieśni. Jest to zbiór utworów poetyckich, których język wyraźnie wskazuje na ich starsze pochodzenie, podczas gdy w innych przypadkach możemy mieć do czynienia z projekcją późniejszych poglądów i wyobrażeń na wcześniejsze czasy.

Tańce wojenne od najdawniejszych czasów były pewnym połączeniem rytuału, zabawy i treningu wojowników. Dzieła klasyczne wspominają legendę o tańcu wojennym ganqi z przedhistorycznej epoki Xia. Uważa się, że znak fa, często powtarzający się wśród napisów na kościach wróżebnych epoki Shang oznacza właśnie taniec wojenny. W epoce Zhou istniał wielki taniec wojenny – dawuwu, którego choreografia ilustrowała zwycięstwo nad Shang. W Księdze Pieśni pojawia się też termin taniec naśladowczy – xiangwu, gdzie naśladowanie odnosiło się do ruchów bronią stosowanych w walce. Uczono go młodzieńców, którzy ukończyli 15 lat.

Tagi: , , ,

Komentarze wyczone.

Patrnerska strona

Serwis informacyjny MMA najpopularniejszy w Polsce

Trening i motywacja kochamsilownie.pl